Pers en media.

De rechtbank verbood vier handelingen ten aanzien van zes composities. Het reproduceren van die werken ten behoeve van training, verricht in de Verenigde Staten. Het reproduceren door memorisatie in het model zelf. Het openbaar maken door dat model aan te bieden. En het reproduceren en openbaar maken via de uitvoer die het model genereert.

Suno voerde aan dat de gewichten van een model niets anders zijn dan wiskundig geleerde patronen en gegeneraliseerde kenmerken. De rechtbank volgde dat niet. Zij oordeelde dat er herkenbare versies van complete werken in de parameters waren opgeslagen, die op een eenvoudige prompt in verwarrend gelijkende vorm terugkwamen. Het beroep op fair use werd afgewezen. Op elke volgende overtreding staat een dwangsom van maximaal 250.000 euro.

Het punt dat het verst reikt gaat niet over muziek maar over rechtsmacht. De rechtbank achtte zich bevoegd over training die fysiek in de Verenigde Staten plaatsvond, op de grond dat de uitvoer van het model Europese gebruikers bereikt. Wie in Europa levert kan zich dus niet verschuilen achter de vraag waar de rekencapaciteit staat.

Wat betekent dit voor een ondernemer die muziek in zijn zaak draait? Op de korte termijn niets. De uitspraak richt zich op de aanbieder van het model, niet op wie de muziek afspeelt. Maar hij maakt wel zichtbaar waar de scheidslijn in deze markt komt te liggen, en dat is de herkomst van de trainingsdata.

Daar rust ook onze eigen positie op. De modelleverancier achter RadioMatic verklaart publiekelijk uitsluitend te hebben getraind op rechtenvrije bronnen, gelicentieerd materiaal en in opdracht ontwikkeld werk. Die verklaring, en wat wij daar zelf van kunnen toetsen, staat uitgeschreven in ons juridisch memorandum, inclusief wat wij niet kunnen controleren. Wie deze uitspraak leest doet er goed aan diezelfde vraag aan elke aanbieder van AI-muziek te stellen.

Bird & Bird over LG München I, zaak 42 O 763/25

Dit stuk is onze eigen waarneming uit gesprekken met ondernemers, geen marktonderzoek. We noemen bewust geen percentages: die zouden we niet hard kunnen maken.

De eerste reden is bijna altijd de rekening. Een zaak die muziek draait betaalt twee keer. Eén keer aan Buma/Stemra en Sena voor de rechten, en één keer aan de muziekleverancier voor het abonnement. Voor een winkel van tweehonderd vierkante meter loopt alleen het eerste deel al richting de veertienhonderd euro per jaar. Bij meerdere vestigingen telt dat per locatie door.

De tweede reden is controle. Wie een playlist afspeelt heeft muziek, maar geen radio. Er zit niets tussen de nummers: geen aankondiging van de aanbieding van deze week, geen begroeting die past bij het tijdstip, geen stem die de zaak bij naam noemt. Ketens die dat wél willen, moeten het per vestiging regelen of een omroepstem inhuren.

De derde reden hoor je zelden als eerste, maar hij komt altijd langs: onzekerheid. Veel ondernemers draaien Spotify of een privéaccount in de zaak, wat volgens de voorwaarden van die diensten niet mag. Ze weten dat het niet klopt en hebben geen zin in de discussie.

Wat generatieve AI daaraan verandert, is dat de bron van de muziek verschuift. Is er geen menselijke maker, dan is er geen rechthebbende, en dan is er niets te incasseren. Dat is geen truc en geen grijs gebied; het volgt rechtstreeks uit hoe de Auteurswet en de Wet op de Naburige Rechten zijn opgebouwd. Het scheelt een post op de begroting die tot voor kort onvermijdelijk leek.

Wat er niet verandert: de vraag of het goed klinkt. Daar hebben we geen argument voor, alleen een luisterknop. En de vraag of de juridische onderbouwing klopt. Die hoort een ondernemer zelf te kunnen nalezen, en daarom staat ons volledige memorandum openbaar op de site in plaats van in een verkoopgesprek.

Waar wij zelf voorzichtig in zijn: AI-muziek is niet voor elke zaak. In een café waar de muziekkeuze het karakter van de zaak ís, voegt een automatisch samengesteld station niets toe. Het werkt waar muziek functioneel is en centraal geregeld moet worden.

De bouwmarktketen Brico en supermarktketen Carrefour draaien in hun Belgische winkels voortaan muziek die door AI is gemaakt. Brico werkt daarvoor samen met M-Cube. Carrefour voert de omschakeling gefaseerd door en wil tussen 2026 en 2028 in alle Belgische vestigingen over zijn.

Zij zijn niet de enigen. Volgens VRT NWS draaien ook X2O, Krëfel, Trafic, Oh’Green en Club inmiddels rechtenvrije muziek in hun filialen.

De reden is de afdracht. Muziek van menselijke makers brengt een vergoeding aan de rechtenorganisatie met zich mee — in België Sabam, in Nederland Buma/Stemra en Sena. Bij muziek zonder menselijke maker vervalt die grondslag, en voor een keten met honderden vestigingen loopt dat op.

Bij Sabam zien ze het met zorg aan. Steven Desloovere, hoofd muziek, zegt tegen VRT NWS dat vijfentwintig tot achtentwintig procent van de inkomsten kan wegvallen als winkels massaal overstappen. Sabam denkt na over nieuwe afspraken en sluit een gang naar de rechter niet uit: AI-muziek mag formeel rechtenvrij zijn, maar is volgens hen vaak geïnspireerd op bestaand werk, en dat maakt de juridische status ingewikkelder dan het lijkt.

Wat dit voor de Nederlandse markt betekent is nog niet uitgemaakt, maar de beweging is dezelfde. Het is ook precies het onderscheid dat wij maken: de vraag is niet of AI-muziek rechtenvrij héét, maar of er een rechthebbende bestaat. Waar dat wel zo is, komt de rekening ooit alsnog.

Tweakers over de overstap van Brico en Carrefour

Beeld bij dit bericht volgt met de presskit.